Stomazorg

Het hebben van een stoma is op zich geen reden om niet te kunnen werken. Er zijn wel een aantal zaken om rekening mee te houden:

• Het is verstandig om niet te zwaar te tillen, omdat een te grote druk op de buikwand bij een stoma niet goed is. Dit kunt u bespreken met uw leidinggevende of bedrijfsarts. Misschien moet er binnen het bedrijf aangepast werk voor u worden gezocht of moet er een aanpassing in het toilet worden gemaakt.

• Als u er veel belang aan hecht, kunt u ook collega’s inlichten over het feit dat u een stoma heeft. U kunt bijvoorbeeld vertellen dat u geen controle heeft over gasvorming en eventuele geluiden.

Normaal gesproken is het hebben van een stoma geen belemmering om zwanger te worden of te bevallen. Dus als er geen andere problemen zijn, is er geen reden waarom u geen kind zou kunnen krijgen. We raden wel aan om uw lichaam eerst in balans te laten komen na de operatie. Als u zwanger wil worden, kan het verstandig zijn om daarover te praten met mensen die u kunnen adviseren, zoals de behandelend specialist en gynaecoloog. Zij kunnen ook beoordelen of uw gezondheid een zwangerschap toelaat. De stoma kan in de loop van de zwangerschap wat meer gaan uitpuilen en opzwellen. Meestal keert de normale toestand na de bevalling weer terug. Afhankelijk van welke stoma u heeft en welk type operatie u heeft ondergaan, is de werking van de anticonceptiepil verschillend. Overleg hierover bij voorkeur met uw arts.

Met een stoma kunt u veel sporten uitoefenen. De eerste 8 tot 12 weken raden we intensief sporten af. De stoma moet in die weken namelijk nog zijn vaste maat krijgen. Na die weken kunt u beschermingsbanden en caps bestellen. Een aantal sporten kunt u beter niet uitoefenen als u een stoma heeft:

• Gewichtheffen;

• Intensieve kracht-contactsporten, zoals rugby, judo, karate en worstelen;

• Sporten waarbij druk op de buikspieren en stoma wordt uitgeoefend, zoals brugturnen.

Duiken is mogelijk bij een incontinent stoma. Om uw lichaam en stomamateriaal goed te beschermen, raden we aan om een wetsuit te dragen bij het duiken. We raden duiken af op het moment dat uw darmen van slag zijn. Voordat u gaat duiken raden we het ook af om gasvormende voedingsmiddelen te eten.

Duursporten vragen enige aanpassing bij een ileostoma en urinestoma. Bij duursporten moet u er goed op letten dat u voldoende drinkt. Vaak moet u ook extra zout innemen. Bij duursporten produceren de urine- en ileostoma vaak minder. Om klotsen van het zakje te voorkomen, kunt u geltabletten in het zakje gebruiken, zodat de inhoud meer vast wordt.

Zwemmen met een stoma is goed mogelijk. Het stomamateriaal moet niet vlak voor het zwemmen worden aangebracht. De plakkracht is dan namelijk nog niet optimaal. U kunt het  stomamateriaal eventueel extra vastzetten met speciale tapes, maar dit is over het algemeen niet nodig. Het filter moet u wel tegen water beschermen. Hiervoor zitten stickers in de verpakking.

Voor het zwemmen kunt u kleinere zakjes gebruiken. Ook is er speciale zwemkleding voor stomadragers. Er zijn ook firma’s die de zwemkleding op maat maken. Voor meer informatie kunt u terecht op de website van Stichting Stomaatje.

U kunt normaal douchen met een stoma. U moet wel voorkomen dat u de douchestralen met volle kracht op de stoma richt. Bij het douchen met een stoma heeft u de keuze uit drie mogelijkheden:

• Met opvangmateriaal, dan wel het filter afplakken;

• Alleen met de plak;

• Zonder opvangmateriaal. Droog uw huid goed af voordat u het materiaal er weer opplakt.

Na het douchen blijft het stoffen hoesje dat om het zakje zit vaak nog een tijdje vochtig. Het is daarom prettig om na het douchen het zakje te verwisselen. De plak is na het douchen gemakkelijker te verwijderen door de warmte van het water.

Bij het douchen zonder materiaal hoeft u niet bang te zijn dat er water in de stoma loopt. Er kan soms wel wat ontlasting of urine uit de stoma lopen. Bij een colostoma met een regelmatig ontlastingspatroon heeft u de minste kans op productie tijdens het douchen.

Het stomamateriaal kunt u het best vervangen als de stoma niet loopt. Iedereen heeft een eigen ritme wanneer de stoma produceert. Het is handig om te leren herkennen wanneer de stoma bij u het rustigst is. Bij veel mensen produceert de stoma in de ochtend het minst, omdat er ‘s nachts niet of minder wordt gegeten en gedronken.

U kunt de huid rondom de stoma verzorgen door de plak met een in lauw water gedrenkt gaasje voorzichtig van boven naar beneden los te pellen. Daarbij houdt u de huid strak. Voor het schoonmaken van de huid kunt u beter geen agressieve schoonmaakmiddelen gebruiken, omdat deze uw huid uitdrogen.

Plakresten kunt u verwijderen met lauw water en eventueel met reinigingsdoekjes zonder agressieve bestanddelen. Er komen steeds meer producten op de markt voor het verwijderen van plakresten. Houd er rekening mee dat sommige producten vervelende huidreacties kunnen veroorzaken. Producten met alcohol drogen de huid uit. Maak daarom na eventueel gebruik van schoonmaakmiddelen de huid schoon met lauw water.

Het is heel belangrijk dat u de huid rondom de stoma goed inspecteert. Verzorgt u de huid zoals het geadviseerd wordt, maar heeft u toch last van huidirritatie? dan kunt u de stomaverpleegkundige inschakelen.

Als u buitenshuis bent, is het handig om het volgende mee te nemen:

• Eigen op maat gebracht stomamateriaal;

• Afvalzakjes en gaasjes;

• Eventueel schone kleding.

Stomamateriaal moet goed worden bewaard. Een koele, droge opslagplaats is het best, bijvoorbeeld in een kast. Onder te koude of warme omstandigheden vermindert de kwaliteit van het materiaal. Vlakbij de verwarming of ergens anders waar het te warm kan worden, kan de huidplaat smelten, waardoor de vorm en kwaliteit veranderen. Hetzelfde geldt voor de badkamer, daar is het te vochtig. Tijdens vakantie in warme landen kan het materiaal het best worden bewaard in een koeltas. De stomaplakken en zakjes blijven jarenlang goed als ze bewaard zijn onder de juiste omstandigheden.

Het kan voorkomen dat u in de loop van de tijd ander stomaopvangmateriaal wil hebben. De stomaverpleegkundige kan u helpen om de voor- en nadelen van materiaal af te wegen. Ook als u problemen heeft, kunt u in overleg met de stomaverpleegkundige van materiaal wisselen. In de loop van de jaren kunt u zijn aangekomen of kunnen er huidplooien zijn ontstaan waardoor mogelijk lekkages optreden. Ook kan een stoma terugtrekken. De stomaverpleegkundige kan dan aangepast materiaal voor u bestellen. Problemen met de stoma zijn vaak individueel; dat wat bij de een werkt, hoeft bij de ander niet te werken.

Als u liever één- dan tweedelig materiaal wil gebruiken en u van merk wisselt, kan het gebeuren dat u eerst aan het merk moet wennen en dat de plak pas na een tijdje goed blijft zitten.